Bazilari Sahip uikar Ama uzbe uz Sivas Turkusudur Celalglan Turkusu ve Hikayesi Sakin inanmayin Sivas Altinyayla Deliilyas ta Yasanmis bir olaydir. Benim Memlektimde Turku bol Valla iyiki Asiklar Diyarliyim iste Hikaye ve Turkusu uok Uzun dur Turkusu


Zamaninda (anlatilana gore) ata binip tufek kusanan, herkesin gozunu korkutan, camurda yuruyup beyaza bulastirmayan, sinirlenince kelime anlamiyla berserker olabilen rahmetli dedem "deli" ya da "teyyar" Mehmet, her duydugunda bu turkuyu hungur hungur aglar, o dag gibi adam tikanir konusamaz, saatlerce dalip giderdi. uocuk halimle bir nebze anlardim, agit bu, dokunuyor turku diye ama dedemdeki o kederi, o huznu aciklayamazdim. Nihayetinde bir gun sordugumda babanneme, "o turkudeki Celal, dedenin kardesi sayilir, dugununden hemen once olmus yanlarinda, cani kadar severmis Celal-i, dayanamaz o yuzden turkuyu duyunca" diye aciklamisti. Nice yillar gercek hikayeyi merak etsem de bir turlu cesaret edip soramamistim dedeme, cok uzulur, dert vermeyeyim diye. Kendisi rahmetli oldu, bende de hep merak kaldi neydi turkunun hikayesi diye. Nihayetinde bugun sordum babanneme, "neden aglardi dedem hep bu turkude, nedir hikayesi?" diye, babannemin anlattigi sekliyle soyle:



Aylardan Aralik, sene 1946..dedemin seferberlik sirasinda olmus abisinin oglu olan Celal, dedem mehmet, dedemin kardesi Atem emmi (benim deyisimle), ve Celal'in kizkardesi Fidan'in hepsinin dugunu olacakmis..rahmetli dedem, Celal'i kardesi gibi sever gozetirmis, Celal de ayni hurmet ve sevgiyle yaklasirmis..dort dugun olacagi zaman, ugrasmasi, masrafi zor olmasin diye dort dugunu de bir arada yapalim demisler..Celal o zamanlar Sivas'ta cimento isinde calisirmis, Sivas tabi o denem koy'e (Deliilyas) uzak, ortalikta simdiki gibi at araba da yok,herkes yuruyerek gidip geliyo, gurbette calisiyor derlermis..Celal'in nisanlisi Dondu de subay kizi, ayni onun gibi aslen Deliilyasli ..dort dugun bir arada yapilacagi icin Celal demis ki, "Mehmet (dedem)in dugunu once olsun, yetim buyudu o kucuk yastan, once onunkini yapalim..sonra Karakellenin (Atem emmi) dugunu olsun, ondan sonra da Fidanla Sefer'in dugununu yapalim, benimkini en sona da yapariz"..o donem dugunler tabi sanli solenli, kiz tarafi davul zurnayla gelini at uzerinde getirirmis, oglan tarafinda da dugunden iki gun once kirmizi bayrak cekilirmis yukari gelini beklerken..



Her neyse, dort dugunu bir arada yapalim demisler, nikah islemleri icin o donemin memur olan en yakin yeri sarkisla'ya gidilecekmis..toplanilmis, yuruyerek yola cikilmis..sarkisla'da nikah islemleri yapilmis, resmi nikah kiyilmis, dugun(ler) icin tekrar koye donulmeye konulmus..o ara, (babannemin anlattigina gore bir gece Celal artik ruyasinda ne gorduyse), gusul abdesti almam lazim benim, ben bu sekilde donemem geri, yikanmam lazim demis..aylardan aralik, her yer kar kiyamet, buz, soguk..yapma etme, gidersin bu sekilde, olmaz bir sey demisler, dinletememisler..Celal orda buz tutmus bir nehrin buzunu kirmis, o suda yapmis banyosunu..



Koye donulmus, dugunler baslamis, ama Celal de bu arada hastalanmis..kimseye belli etmeyeyim, gecer diye de etrafa da duyurmamis, oyle gecmis dugunler..tam Celal'in dugunune sira geldiginde, kirmizi bayrak cekildiginde, gelinin gelmesinden onceki gece artik yataklik olan Celal hastaligindan can vermis..kiz tarafina haber verilmesi icin de dedem gitmis, zamaninda Dondu'ye baslik olan verilmis inegi gitmis ahirdan cozmus, disari salmis, o an anlamis Dondu Celal'in oldugunu..allar beyazlar icinde gelecegi evde kirmizi bayrak yerine cekilmis kara bayrakla, Celal'in olusuyle karsilasmis..iste o an bu agidi yakmis..



Agidi orjinal haliyle bilen babannemin anlattigina gore soylenen turku seklinde sozleri de degistirilmis, onun dedigi "yigidim giymis beyazi, isigi gogsunde parlar / kara bayrak cekilmis goge, nice melekler bakar", "ben ne okudum ne yazdim, daglar koyaginda gezdim / esimin (celal oglan) basina gidince, catlayip da oleyazdim" seklinde (ve daha fazlasi) kisimlar da varmis..dedigine gore Dondu cok turku yakan, soyleyen bir insanmis, babannemin hatirladigi kina gecesinde soyledigi "aha kinacim geliyor, ondeki deve yata yata, benim esim nikaha gitmis, karlara bata bata" seklinde bir turkusu de varmis..turkudeki ipek mendil de tam olarak mendil degilmis..o donemler beyaz gomlek sahibi olmak zormus, evlenilecegi zaman kiz tarafi, hatta gelin kendi eliyle dikermis beyaz gomlegi damada, damatlik olarak verilirmis..gomlegin yakasina da renkli ipekten fular/kravat karisimi bir sey giyilirmis icerden, bu imis ipek mendil diye bahsedilen..



Babannemin anilarina gore kendisi kucuk bir kizken dugunden once gelini gezdirme adetine gore onlarin eve de gelmis dondu, babannemin de sacini oklayip sevmis, "kiz sen ne guzelsin, seni de kaynima alam" demis..buna sinirlenen babannemin annesi "kiz get, senin bekar kaynin mi var ki" demis (babannem o donem evlenen dedemin ikinci esi zira)..nice yillar sonra, Dondu'yu ailesi baska birine vermis, hele ki ondan da dedem tarafi ile onun ailesi arasinda gucenme olmus, seneler sonra babannem dedemle evliyken Donduyu gorduklerinde dedem sitem etmis bizim tarafa niye varmadin da ele gittin diye, Dondu de "Memet efendi, bak bu kiz sana yillar sonra nasip oldu da ben Karamustafalara nasip olamadim" diye icini dokmus..



Yine anlatilana gore Dondu'nun sonraki evliliginde hic cocugu olmamis, doktora gidildiginde doktor sormus, "kizim nedir senin bu derdin, seni boyle uzen ne ki kesilmissin herseyden (erken menopoza girmis benim anladigim), hic olamiyor senin cocugun?" diye..Dondu de o an hep gogsunde sakladigi Celal'in fotografini cikarip doktora gostermis, "bu yigit yakti icimi doktor, neyleyim ben gerisini" demis..oyle sevmis Celal'i, o fotografi da hic ayirmamis yanindan..babannemin dedigi hala yasiyormus Dondu koyde, hep melankoli icinde oturarak kendi basina-



IPEK MENDiL

ipek mendil dane dane

Yudular serdiler gune

Ana Celalimi yudular

Bas ucunda done done


Kurban olayim Done baci

Celal ordan savustu mu?

Dunku giden agca bebek

Dayisina kavustu mu?


Celal oy oy yavrum oy oy

Celal oy oy yavrum oy oy

Evlerinin onu yonca

Yonca kalkmis dam boyunca



Bu yoncayi kim bicecek

Celal Oglan olmayinca

igde cicek dal atiyor

Celal odada yatiyor

Ne yatiyon soysuz Celal

Nisanlini el satiyor


Celal oy oy yavrum oy oy

Celal oy oy yavrum oy oy


Evlerinin onu kare

Selam soylen Celal yare

Nisanlisin eller almis

Bulunmaz mi buna care?


Kurban olam done baci

Ne zorumus keskin aci

Bunun isi bitmis diye

Doktor vermemis ilaci


Celal oy oy yavrum oy oy

Celal oy oy yavrum oy oy


Sivastaki buyuk ordu

Babamda talime durdu

Kalkin gidek cimentoya

uimento Celal-in yurdu


Asagidan gelen deve

Gevisini geve geve

Sanki bende gelin oldum

Yukaridaki buyuk eve


Celal oy oy yavrum oy oy

Celal oy oy yavrum oy oy


Al isligin mor yelegi

Kisa dilemis dilegi

Aksamdan geri gidiyor

Celal-in baslik inegi


Celal-de cirite binmis

Davulcuya vur diyerek

Dondu kiza altin etmis

Nefsine dur diyerek


Celal oy oy yavrum oy oy

Celal oy oy yavrum oy oy


Nazli benim esim nazli,

Ok kirpikli oyma gozlu

Bende buna yanmayim mi

Her sirlari bende gizli


Nesed-e gelinlik bozdum

Hem okudum hem yazdim

Aksam baslik giderken

uatlayip oleyazdim


Celal oy oy yavrum oy oy

Celal oy oy yavrum oy oy


Kurban olayim canina

Felek dusurdu sanina

iki gozum kor olaydi

Kunde geleydim yanina


Gorumumun adi done

Ellerine yakin kina

ince diktim agca yudum

Helal olsun kana kana




Celal oy oy yavrum oy oy

Celal oy oy yavrum oy oy


Kara ceket dal istiyor

Sallanmaya kol istiyor

Uyan kurt Celalim uyan

Dondu gelin yar istiyor


Bagdat Teyze Bagdat Teyze

Yine oldum derdim taze

Bes kizinan davet gezdim

Bizim dugun kaldi guze


Celal oy oy yavrum oy oy

Celal oy oy yavrum oy oy


Bayragi kara kaldirin

Davulu cifte vurdurun

Haci Mehmetler dahimi

Beni oraya indirin


Yuksek evlik buyuk bucak

Gul topladim kucak kucak

Hey n-olurdu kadir mevlam

uksuze dugun olacak


Celal oy oy yavrum oy oy

Celal oy oy yavrum oy oy


Acin kapiyi kapiyi

Duyanlar gelsin sesime

Pullu keten haram olsun

Soyha kalasica fesime


Eser deli poyraz eser

Cigerim icinden keser

Ana ben Sivas-a gitmem

Celal duyar bana kuser


Celal oy oy yavrum oy oy

Celal oy oy yavrum oy oy


Babasi trenden inmis

Satar kizini kizini

Kaldirmam kurt Celalimi

Yatsin suzunu suzunu


Yaz gelince biter yonca

Celalin gulleri gonca

Besikte bebek agladi

Karadan bayrak kalkinca


Celal oy oy yavrum oy oy

Celal oy oy yavrum oy oy


sarkisla-da muayene olduk

Beraber trene bindik

Bize nazar deger diye

Sorana kaynim dedik


Ne yokusun dibindeyim

Ne inisin basindayim

Bana dulluk yakisir mi?

Daha on bes yasindayim


Celal oy oy yavrum oy oy

Celal oy oy yavrum oy oy


Aha kinacim geliyor

Haci kaynim dusmus one

Hoca namazi kilinca

Celal-e buyurmus dua


Aglayipta gulecegim

uatlayipta olecegim

Yengeler kapiya geldi

Vur davulcu binecegim


Celal oy oy yavrum oy oy

Celal oy oy yavrum oy oy


Kurban olayim Makbule

Ne agliyon bagirarak

Ala ceyiz yazdirmadim

Tutun kahve dagitarak


Alli entere pullu keten

Nede guzel yakisiyor

Kara bayrak kalkinca

Gokte melek bakisiyor


Celal oy oy yavrum oy oy

Celal oy oy yavrum oy oy


Yedi giyim corap ordum

Yedi kaynim giysin diye

Sandiktan posu cikardim

Celal guvey olsun diye


Daha gormeyim gormeyim

El oglunun acisini

ulursem olume koymayin

Nazli yarin bacisini


Celal oy oy yavrum oy oy

Celal oy oy yavrum oy oy


Kurbanlar olayim Fidan

Bayragim geri mi indi

Yuruyerek gelin geldim

Geldim de Celalim oldu


Celal oglan yola gitmis

Sanki muradina ermis

Bayrak dikilecegi gun

Felek buna ayip etmis


Celal oy oy yavrum oy oy

Celal oy oy yavrum oy oy


Yaz gelirde karlar erir

Sular gelir dura dura

Celal esim can veriyor

Avazina vura vura


Kapimizin onu arpa

Atlar gelir kirpa kirpa

Sanki bende gelin oldum

Alli duvak carpa carpa


Celal oy oy yavrum oy oy

Celal oy oy yavrum oy oy


Adim batsin adim Done

Yucelerden engine indi

Sana diyom kiz Nafiye

Gelin Hocalara indi


Arkamda beligim ince

urer dikerim kalinca

Vallaha da ata binmem

Celal esim gelmeyince


Celal oy oy yavrum oy oy

Celal oy oy yavrum oy oy


Susuz yerde bitmez sogut

Deli oldum verin ogut

uevrelerde var mi ola

Celal gibi babayigit


Ben mi yazdim bu yaziyi?

Bozdurdum elli gaziyi

Bana aglama diyorlar

Nasil unutayim maziyi


Celal oy oy yavrum oy oy

Celal oy oy yavrum oy oy


El camiden cikarken

Bulandim gardas bulandim

Donduyu gelin getirdik

Uyku uyumadim dolandim


Kunde soylerim adini

Alamam ben muradimi

Mezar tasina yazarim

Celal ile benim adimi


Celal oy oy yavrum oy oy

Celal oy oy yavrum oy oy


Kaynimin Ese karisi

Celal derdimin yarisi

Bakin kiyamet koptu

Dusman basina darisi


Mezarimin sira tasi

Yandi yuregimin basi

Beni Yusuf-a versinler

Yusuf Celal-in kardesi


Celal oy oy yavrum oy oy

Celal oy oy yavrum oy oy


Kapidan araba gecti

Dolan Dondu bineceksin

Sevgili gardasin yari

Kime gelin ineceksin


Asagidan kus geliyor

Sesi ban hos geliyor

Celal-i goturen taksi

Dolu gitti bos geliyor


Celal oy oy yavrum oy oy

Celal oy oy yavrum oy oy


Tarlalarda ot yolardim

Ayak yalin basim kabak

Beni mezara goturun

Uzun gece olmaz sabah


Dostlar bakin dustum dara

Yurekte acildi yara

Onu Allaha yoluyorum

Sebebi cekin dara


Celal oy oy yavrum oy oy

Celal oy oy yavrum oy oy


Mezarimin kara tasi

Yandi yuregimin basi

uekip gitti kurt Celalim

Zehir etti bize asi


Mezarligin bogru cayir

Celal gitmis orda uyur

uksuz kiz gelin oluyor

Kurt Celalim sende buyur


Celal oy oy yavrum oy oy

Celal oy oy yavrum oy oy

emegine saglik hemsom.guzel paylasim..

emegine saglik guzel paylasim

Baslik; Sivas Yazilari, Hikayeleri, Efsaneleri bolumune tasinmistir.

sagol hemso boyle iyi oldu

paylasim icin tskler hemso

insani huzunlendiren bir agit degisik yorumlarini severek dinlemistim simdi sayende orjinalini okudum sagolasin hemso emegine saglik